Pracownia Pragmatyki i Semantyki Lingwistycznej

Zofia Zaron

Pracownia Pragmatyki i Semantyki Lingwistycznej została powołana przez Radę Wydziału Polonistyki w czerwcu 2011 roku. W jej skład weszli oprócz profesorów i doktorantów z Instytutu Polonistyki Stosowanej (Jolanta Chojak, Katarzyna Dróżdż-Łuszczyk, Stanisław Dubisz, Dorota Kruk, Joanna Muszyńska, Marta Piasecka, Elżbieta Sękowska, Natalia Siudzińska, Marzena Stępień, Marta Zuchowicz) również profesorowie z innych ośrodków akademickich (Krystyna Kleszczowa z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, Anna Pajdzińska z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Mariola Wołk z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie oraz Maciej Grochowski, Adam Dobaczewski i Piotr Sobotka z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu). Kierownikiem nowoutworzonej Pracowni została prof. UW dr hab. Zofia Zaron, inicjatorka powołania Pracowni.

Działaniom członków Pracowni Pragmatyki i Semantyki Lingwistycznej przyświecają trzy główne cele:

  1. organizowanie seminariów poświęconych spuściźnie językoznawców II połowy XX wieku;
  2. odkrywanie i portretowanie słów, stosowanych dzisiaj w nowych lub w zmodyfikowanych znaczeniach, a także analizy semantyczno-składniowe słów, związanych z komunikacją językową i relacjami osobowymi;
  3. powołanie laboratorium prozodycznego do badania m.in. struktury tematyczno-rematycznej.

Pierwsze dwa cele działalności Pracowni są systematycznie realizowane. Dwa razy do roku – późną wiosną i późną jesienią – odbywają się seminaria-konferencje w cyklu My z Nich. Dotychczas odbyło się już dziesięć seminariów, a kolejne są planowane na 1 grudnia 2017 oraz na 8 czerwca 2018 roku. Zadaniem cyklicznych seminariów jest przypominanie dokonań nieżyjących już Nauczycieli i Mistrzów dzisiejszych językoznawców oraz życzliwe, a zarazem krytyczne spojrzenie na Ich dorobek naukowy, wkład w rozwój dyscypliny, wpływ na wybory naukowe dokonywane przez Ich uczniów, współpracowników, kontynuatorów. Zadanie to zostało podjęte przez członków Pracowni, gdyż zgadzają się oni z Leszkiem Kołakowskim, że wychowanie, całkowicie wyzwolone z autorytetu, tradycji i dogmatu, kończy się nihilizmem. Pamięć o Nauczycielach i Mistrzach członkowie Pracowni uważają za swój obowiązek wobec przyszłych pokoleń badaczy. Kieruje nimi bowiem nadzieja, że pamięć o tych, którzy mieli wpływ na sposób naszego myślenia o języku, pokazywanie Ich osiągnięć i wpływu na rozwój polskiej myśli humanistycznej, a przy tym pokazywanie bogactwa i różnorodności polskiego językoznawstwa, stanowić będzie wartość również dla przyszłych badaczy języka.

Należy podkreślić, że na zaproszenie kierownika Pracowni, prof. UW dr hab. Zofii Zaron referentami podczas jednodniowych konferencji byli badacze z różnych ośrodków akademickich w Polsce, co dowodzi, że środowisko ceni inicjatywę podjętą przez Pracownię.

Pokłosiem spotkań seminaryjnych są trzy tomy: Znaki pamięci. Spuścizna językoznawców polskich drugiej połowy XX wieku (red. Maciej Grochowski, Zofia Zaron, rok wydania 2014) i Znaki pamięci 2. Spuścizna językoznawców polskich drugiej połowy XX wieku (red. Zofia Zaron, Maciej Grochowski, 2017). Oba tomy zostały wydane we współpracy z Komitetem Językoznawstwa PAN. Tom trzeci: My z Nich, poświęcony został wyłącznie językoznawcom Uniwersytetu Warszawskiego (w związku z dwiema ważnymi dla nas datami: dwusetną rocznicą powstania Uniwersytetu Warszawskiego, przypadającą w roku minionym i również dwusetną rocznicą początków polonistyki warszawskiej, datowaną na rok 1818). Łącznie w tomach zawarto 54 artykuły, prezentujące sylwetki 49 językoznawców, z których co najmniej połowy dzieło i życie zawodowe w jakiejś części związała z Uniwersytetem Warszawskim.

Na rok przyszły planowany jest kolejny tom My z Nich.

Wyrazem doceniania pracy wcześniejszych pokoleń jest wystąpienie z inicjatywy kierownika Pracowni, prof. UW dr hab. Zofii Zaron do Rady Wydziału Polonistyki o doktorat honoris causa dla Jurija Apresjana oraz o odnowienie doktoratu dla Andrzeja Bogusławskiego i Zuzanny Topolińskiej.

Niezależnie od seminariów z cyklu My z Nich część członków Pracowni spotyka się na corocznych konferencjach organizowanych pod nazwą Kolokwium Semantyczne. Jest to konferencja organizowana na przemian w Toruniu (w latach 2009, 2011, 2013, 2015, 2017) i w Warszawie (w latach 2010, 2012, 2014, 2016; kolejne Kolokwium Semantyczne odbędzie się w 2018 roku na Uniwersytecie Warszawskim). Konferencji przyświeca idea integrowania młodych badaczy, pracujących w tej samej metodologii. Referatom co roku przysłuchują się zaproszeni goście, wywodzący się z grona wybitnych polskich językoznawców.

Pracownia Pragmatyki i Semantyki Lingwistycznej w roku 2016 była współorganizatorem międzynarodowej konferencji polsko-czeskiej Walencja czasownika w językach słowiańskich. Podczas konferencji gośćmi Pracowni byli m.in. tacy uczeni jak: Jurij Apresjan, Andrzej Bogusławski, Jarmila Panevová. We wrześniu 2017 roku został wydany 70 tom Prac Filologicznych z artykułami, inspirowanymi tą konferencją (redakcja naukowa tomu: Zofia Zaron, Karolina Skwarska). Ponadto każdy z członków ma na swoim koncie artykuły poświęcone analizie semantycznej, składniowej i pragmatycznej różnych polskich leksemów.

W roku akademickim 2017/2018 planowana jest kolejna konferencja we współpracy z Czechami (w Pradze).

Realizacja trzeciego celu działań Pracowni, tj. stworzenie laboratorium prozodycznego, pozostaje tymczasem w sferze marzeń, ze względu na kosztowną aparaturę i braki lokalowe.

 


⇦ WSTECZ