ZARYS HISTORII PODYPLOMOWYCH STUDIÓW LOGOPEDYCZNYCH W UNIWERSYTECIE WARSZAWSKIM



Tablica informacyjna przy wejściu do budynku Akademii Medycznej. Fot. J. Skrzek

Inicjatorami powołania pierwszych studiów logopedycznych w Uniwersytecie Warszawskim byli: prof. Stanisław Skorupka oraz dr Irena Styczek, autorka pierwszego w Polsce podręcznika logopedii – Zarysu logopedii [1970] oraz współautorka poradnika metodycznego Jak usuwać seplenienie i inne wady wymowy [1967].

Dr Irena Styczek (trzecia od prawej), Dr M. Przybysz-Piwko (druga od prawej) na I Międzynarodowej Konferencji Afazjologicznej w Warszawie (1975).

W latach 70. ubiegłego stulecia Uniwersytet Warszawski stał się drugim – po Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie – ośrodkiem, który rozpoczął przygotowywanie specjalistów w zakresie terapii mowy i języka.
W 1973 roku Ministerstwo Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki powołało Podyplomowe Studium Ortofonii Szkolnej, które w październiku 1974 roku przyjęło pierwszych 27 słuchaczy. Organizacyjnie i merytorycznie Studium związane było z Zakładem Fonetyki, kierowanym przez prof. Skorupkę. Kierownictwo Studium i realizację programu powierzono dr Irenie Styczek. W realizacji programu uczestniczyła także absolwentka lubelskiego Podyplomowego Studium Logopedycznego, uczennica prof. Leona Kaczmarka, Elżbieta Stecko (wówczas mgr E. Wójcik), od 1992 roku zatrudniona na etacie w PSLog.
 
Prof. L. Kaczmarek i dr M. Przybysz-Piwko na I Międzynarodowej Konferencji Afazjologicznej w Warszawie (1975).

Z początkiem 1975 roku dr Irena Styczek rozpoczęła starania o przekształcenie profilu kształcenia, wydłużenie czasu nauki (do trzech semestrów) oraz zmianę nazwy Studium na Podyplomowe Studium Logopedyczne. Dzięki tym działaniom pierwsi absolwenci Podyplomowego Studium Logopedycznego (PSLog) otrzymali dyplomy w 1976 roku.

We wrześniu 1977 kierownikiem Studium została doc. dr Janina Wójtowiczowa, doświadczony glottodydaktyk, autorka podręczników do języka polskiego jako obcego. Docent przystąpiła do modyfikacji programu studiów – wyodrębniła i rozbudowała przedmioty: lingwistyczne podstawy logopedii oraz rozwijanie sprawności językowych. Do współpracy w realizacji programu zaproszono prof. Leona Kaczmarka, twórcę i organizatora logopedii w Polsce, oraz dr Genowefę Demel, wybitnego praktyka, absolwentkę logopedii lubelskiej.

Na początku 1979 roku doszło do spotkania kierowników obu ośrodków logopedii: L. Kaczmarka i J. Wójtowiczowej, podczas którego wypracowano uzgodnienia dotyczące czasu kształcenia podyplomowego na studiach logopedycznych (cztery semestry). Postulowano też wprowadzenie fakultatywnych zajęć z logopedii na dziennych studiach polonistycznych.

Absolwenci pierwszych roczników Studium wystąpili z inicjatywą zorganizowania Koła Absolwentów PSLog (KAPSLog), którego celem miało być utrzymanie stałego kontaktu naukowego z uczelnią, poprzez udział w konferencjach naukowych i szkoleniach. Opiekunem Koła została prof. Halina Mierzejewska, kierująca Pracownią Badań Mechanizmów Mowy Instytutu Języka Polskiego PAN. KAPSLog dał początek Sekcji Logopedycznej Towarzystwa Kultury Języka (1979), które działa do chwili obecnej.
 
Prof. H. Mierzejewska na I Międzynarodowej Konferencji Afazjologicznej w Warszawie (1975).

Z początkiem 1980 roku na Wydziale Polonistyki rozpoczęła działalność Poradnia Logopedyczna PSLog, której kierownikiem była mgr Danuta Antos, polonistka i logopeda, współautorka poradnika Jak usuwać seplenienie i inne wady wymowy [1967]. Z końcem 1981 roku zaczęła działać Telefoniczna Poradnia Logopedyczna, w której dyżury bezinteresownie pełnili pracownicy wraz ze słuchaczami II roku PSLog (m.in. Hanna Lewandowska, M. Przybysz-Piwko, H. Rodak).

W 1982 roku, przy współudziale Przychodni Medycyny Szkolnej, zorganizowano na Uniwersytecie Warszawskim kurs terapii z zakresu jąkania, którego celem miało miało być przygotowanie kadry Studium do prowadzenia przedmiotu teoria i terapia jąkania. Słuchaczem PSLog był w tym czasie, dr Krzysztof Szamburski, psycholog, od 1989 roku zatrudniony w Studium na etacie.

W roku 1983 Ministerstwo Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki zatwierdziło wniosek naszej uczelni o nadanie absolwentom tytułu logopedy dyplomowanego oraz zmianę nazwy Studium z podyplomowego na pomagisterskie, co do dziś wyróżnia nasze Studium spośród istniejących na innych uczelniach.

Od roku 1990 obowiązki kierownika sprawowali kolejno: dr M. Przybysz-Piwko (1990-2003), dr K. Szamburski (2003-2008), ponownie dr M. Przybysz-Piwko (2008-2010) i dr E. Wolańska (od 2010 – obecnie).

Od 1996 roku PSLog organizuje ogólnopolskie konferencje naukowe wspólnie z Sekcją Logopedyczną TKJ, z których materiały są najczęściej publikowane.
 
Konferencja logopedyczna w 1995 roku. Od prawej: dr M. Przybysz-Piwko, dr J. Wójtowiczowa.

    Do chwili obecnej konferencje poświęcone były:
  • 1993 – metodologii badań logopedycznych;
  • 1994 – współczesnym poglądom na istotę jąkania;
  • 1996 – rozwojowi poznawczemu i językowemu dzieci z trudnościami w komunikacji werbalnej;
  • 1997 – mowie w mózgowym porażeniu dziecięcym;
  • 1998 – zaburzeniom głosu u dzieci i dorosłych;
  • 1999 – afazji i niedokształceniu mowy;
  • 2000 – teoretycznym metodom usprawniania mowy w afazji oraz w zaburzeniach rozwoju mowy;
  • 2002 – metodom wspomagającym rozwój mowy w różnych opóźnieniach;
  • 2004 – relacjom zachodzącym między stanem mowy a pismem;
  • 2006 – trudnościom w porozumiewaniu się językowym jako problemie interdyscyplinarnym;
  • 2008 – diagnozie i terapii logopedycznej w dysfunkcjach ośrodkowego układu nerwowego;
  • 2010 – wczesnej interwencji logopedycznej;
  • 2013 – metodom i narzędziom diagnostycznym w logopedii.
   
W roku akademickim 1997/1998 Studium – jako pierwsze w Polsce – wprowadziło wykłady na temat dysfagii (trudności w połykaniu), które prowadził prof. Andrzej R. Halama z Wolnego Uniwersytetu w Brukseli.
 
Wręczenie dyplomów absolwentom PSLog w 2001 roku. Od lewej: prof. J. Porayski-Pomsta, mgr H. Rodak, dr M. Przybysz-Piwko.

W ciągu ponad trzydziestu lat Pomagisterskie Studium Logopedyczne wykształciło ponad 2300 logopedów i nieustanie cieszy się dużym zainteresowaniem jako ważne miejsce zdobywania wiedzy i umiejętności w zawodzie logopedy.
 
Budynek Akademii Medycznej w Kampusie Głównym UW – siedziba Pomagisterskiego Studium Logopedycznego. Fot. J. Skrzek.

Opracowanie: mgr J. Skrzek
Zdjęcia dzięki uprzejmości doc. dr Marii Przybysz-Piwko, na której ręce szczególne podziękowania.



⇦ WSTECZ